The Maccabaean · Vol. II, No. 1 · January 1902
44printed page
scan 44 of 52

גען. קיין פראבלעם ליענט אונז נעהנטער צום הארצען וויא דיא אויסבילדונג פון א העכערן, פאלקאמענערן אידישען טיפ, וועלכער זאלל קענ־ נען זאגען פון זיך אלליין: ער איז ניט דער שטן המקטרג צווישען, מאדערנע מענשהייט אונד אינגערליכע, נאטירליכע, עכט אידישע אייגענארט — דאס איז דיא גרונדלאגע פון אונזער גייסטיגער ערהעכונג. דיעזער שטרעפען איז קיין אנגרייפענ־ דער, ווייל מיר פעראורטהיילען יעדע נאציאנאלע איבערטריעבענהייט. אונד דיא העכסטע אויפ־ גאבע דער מענשהייט אונד דער זיטטליכקייט וויל־ לען מיר, אונד הארמאנירען ניט אינאיינעם אונטער וועלכע מיר לעבען, ניט אונאפהענגיג פון צייט אונד ארט, ניט אים גאנצען אבגעלעבט פון דיא פערהעלטניסטע זאלל אונזער גייסטעס ענט־ וויקלונג זיין. וואו עס איז האנד אין האנד אונד ניט אבצוטיילען אדער צוריקטרעטען. מיר ער־ ווארטען דעם יושר פון דיא געבילדעטע נאציאנען, דאס זיי וועלען ניט שטערן אנדערע צו שטרעבען אום זיך צו פערשאפען דאס, וואס זיי אליין האבען ערשטרעבט אונד זיך פערשאפט.

מאנכע וועלען פראגען: וויא זאללען דיא אידען, וועלכע זיינען צושפרייט איבער פערשיעדענע לענ־ דער, א פאללשטענדיגען נאציאנאלען פראגראם־ דורכפיהרען? דעסהאלב האפען מיר אימטער אונ־ זער ניט גאנץ הויכען נאציאנאל געפיהל אלס דאס־ בעהאנדעלט, וואס עס איז, אלס א געפיהל וועל־ כעס מוז רעגיערט אונד געפיהרט ווערען פון דעם־ פערשטאנד. דאס דיא אידען וויללען זיך גרינדען איין אייגענעם היים איז דיא נאטירליכטע אונד בעסטע לעזונג פון דער אידענפראגע; דאס זייא קעהרען זיך צוריק צו דיא אידעאלען פון זייער פער־ גאנגענהייט, קען נור זייער זיטטליכען ווערטה הע־ כער מאכען; דאס זיי וויללען זיך ניט ענטנאציא־ נאליזירען, קען זיי נור אין דיא אויגען פון אללע פערניגפטיגע דערהויבען.

אונזער פראגראם איז א קייט פון טהאטען ניט פון ווערטער. דער ציוניזמוס האט געפערדערט דיא בילדונג פון דיא אידישע מאסען אונד אויך־ דיא אידישע ליטעראטור איז פערשפרייט געווא־ רען. נייע שולען, נייע ביכער, פרישע בעשטרע־ בונגען אום לשון הקורש צו לערנען. יעדע פאך־ פון פאלקסאויפקלעהרונג אונד ענטוויקלונג האט דער ציוניזמוס געפערדערט אונד ניי בעלעבט; נייע שרייבערס וויא אין דער הייליגער שפראכע

פאר פרינציפען. דער ציוניזמוס איז געווארען א פראגע פון פרינציפ אונד ער שטעהט העכער פון אללע אנדערע פראגען אונד נעהנטער דעם טיט־ טעלפונקט פון אידישען לעפען. פון דעם קומט ארויס דאס אללנעמיינע אויפוואכען אונד דער זיטטליכער אונד ערהאבענער איינפלוסס, אונד דער נייע לעפענסמוטה אונד קאמפף פאר שליכ־ אידעע פיר וועלכע דיא ווייזער פון פיידע געשלעכ־ דער קען זעהען דאס דער ציוניזמוס האט א וואונ־ דערבארען אונד געוואלדיגען איינפלוסס אויף דעם־ פאלק. דיעזער פערדיעסט אונד ערנערט פיעלע, אונד אנדערע שטעהען אונד קוקען מיט פעוואונ־ דערונג. דיאיעניגע אנטי־ציוניסטען וועלכע בע־ הויפטען דאס דער ציוניזמוס איז א געפאהר פאר־ דיא רעליגיאן, ליידען פון א וואהנזיין. געוויססע צייטונגען וועלכע טראכטען אויס אללע נארישקיי־ טען איבער דעם ציוניזמוס, האבען מורא דאס דער ציוניזמוס וועט פיהרען צום ריקשריט; דאס ציוני־ טישע קולטור מיינט פראגוימוס; עס פירהיג־ דערט דאס גייסטיגע דערהויבונג פון אידען; הייסט זיך דערווייטערן פון מענשליכע אונד בירגערליכע שאפפען; א פערדאמונג פון מאדערנע בילדונג אונד לעבענס אויפפאסונג, איבער געטריבענע פרומקייט פאר אללעס וואס איז אלט אונד קאנ־ סערוואטיוו. אונד דער פארטשריטט הייסט דיא פערניכטונג פון א נאציאנאלעס לעבען, קיינע נא־ טיץ נעהמען פון דיא עדעלסטע פאלקס אינסטינק־ טע, דאס אויפגעבען פון יעדער האפגונג פון א גליקליכע וויעדרגעבורט.

מיר מוזען ווייטערגעהן אויף דעם וועג פון גיי־ סטיגע אונד זיטליכע ענטוויקלונג; אונטער קיינע אומשטענדע וועלען מיר זיך צוריקדרענגען לאזען אין דיא פערהויפ־ טע צושטענדע פון פערגאנגענע צייטען. אין דער צייט אין וועלכער מיר שטרעבען פיר א מענשליכען, גייסטיגען, קערפערליכען אונד קאראקטער פרייען לעבען צו געווינען, מוזען מיר זיך פארבערייטען אללע פוללע געזונטע אונד האר־ מאנישע מענשען צו ווערען. מיר וויללען איינע ענטוויקלונג געטריעבען פון איין אינגערליכער בע־ וועגונג.

אין דעם זעהען מיר דיא דויערהאפטע אונד פראקטישע גרויסקייט פון דעם ציוניזמוס אונד מיר דארפען גאר ניט טראכטען אויב אין קורצען אדער שפעטער וועט דער ציוניזמוס פאליטיש אויס־ געפיהרט ווערען. מיר זאלען פיר אונז אלליין זאך־